Kansel.html



deel van de serie over Kerkelijk Gerei

Waaronder de: "Paramenten" en "Het Liturgisch Vaatwerk"

Gebruikt in de Liturgie

Liturgisch vaatwerk Vasa sacra Miskelk · Pateen Kelklepeltje Ciborie · Monstrans Pyxis · Custodiale Vasa non sacra Ampullen · Wijwatervat Olievaatje Wierookvat · Ablutievat

Paramenten Amict · Albe · Cingel Tuniek · Dalmatiek · Fanon Kazuifel · Manipel · Stola Gremiale · Benedictievelum Mijter

Koorkledij Rochet · Superplie Koorkap · Cappa magna Kovel

Kelkgerei Bursa · Kelkvelum Ciborievelum

Kerklinnen Corporale · Kelkdoekje Lavabodoekje · Palla Altaardwaal

Kerkinterieur Altaar · Ambo Biechtstoel · Communiebank Doksaal · Doopvont Godslamp · Hoogaltaar Heilig Kruisaltaar Katheder · Preekstoel Tabernakel · Volksaltaar

Liturgische boeken Altaarmissaal Evangeliarium · Lectionarium Rituaal · Benedictionale Kyriale · Graduale Brevier · Volksmissaal

Overige Flambouw · Processiekruis Altaargong · Altaarschel · Sanctusbel Wijwaterkwast · Scheepje Doopschelp · Lessenaar Thabor · Antependium Paaskaars

Kansel van Hendrik II uit het jaar 1014 in de Dom van Aken

Een kansel of preekstoel is een verhoogde plaats in een kerk van waaraf de geestelijke spreekt. Ondanks het woord preekstoel doet hij dat steeds staande. De preekstoel staat symbool voor de berg van waarop Jezus predikte^[1].

Het woord kansel stamt uit het Latijn cancelli en betekent "traliewerk" of "hek". De preekstoel is voortgekomen uit de oud-christelijke ambo en uit het middeleeuwse doksaal dat dienst doet als afscheiding tussen het schip van de kerk en het koor. De Dominicanen gebruikten in Duitsland en Italië draagbare kansels die op leeuwenfiguren rustten (symbool van het overwonnen kwaad). Vaststaande preekstoelen waren al bekend in de 15e eeuw, maar werden pas algemeen in de 16e en 17e eeuw ten gevolge van het voorschrift van het Concilie van Trente (1545-1563) dat aan de preken meer aandacht diende te worden besteed.

In grote kerken werden de preekstoelen vaak hoog gebouwd en voorzien van geëlaboreerde versieringen. De kansel bleef ook na de reformatie bestaan in protestantse kerken. In Oosters-Orthodoxe Kerken is het vaak een laaggeplaatst platform.

Boven de preekstoel bevindt zich vaak een klankbord, dat vanouds gewenst was voor de akoestiek. Doordat er tegenwoordig geluidsinstallaties worden gebruikt, is dit thans niet meer nodig.

De traditionele kansel is een kleine ruimte, vaak met een toegangsdeurtje, waarachter het onderlichaam van de voorganger niet zichtbaar is. In moderne protestantse kerken is de kleine kansel vervangen door een podium waarop ruimte is voor meer activiteiten. Hierop staat dan een lessenaar. Heeft de voorganger dan ook nog een draadloze microfoon op de revers, dan heeft hij hier veel meer bewegingsvrijheid.

bewerk Galerij

Rococo-kansel, Gutenzell-Hürbel	Herdenkingskerk-kansel, Speyer	Preekgestoelte van Nicola Pisano in de Dom van Siena	Preekstoel St. Elisabethskerk te Grave
Preekstoel in de Lourdesgrot te Valkenburg aan de Geul

Meer afbeeldingen die bij dit onderwerp horen, zijn te vinden in de categorie Kansel van Wikimedia Commons.